Ioannina, Janina, Jannina czy Yannina – jak właściwie nazywa się to miasto?

Ioannina to miasto, które na mapach i w przewodnikach występuje pod kilkoma nazwami. W Polsce najczęściej spotkamy nazwę Janina, natomiast na greckich drogowskazach i w międzynarodowych materiałach turystycznych używana jest nazwa Ioannina.

Można również spotkać następujące zapisy:

• Ioannina – najczęściej używana międzynarodowa forma nazwy.
• Ιωάννινα – oficjalna nazwa grecka.
• Ioánnina – zapis z zaznaczonym akcentem.
• Janina – tradycyjna polska nazwa miasta.
• Jannina – alternatywny zapis spotykany w starszych publikacjach.
• Yannina lub Yánnina – forma nawiązująca do greckiej wymowy.
• Giannina – popularna alternatywna transkrypcja.

Wszystkie odnoszą się do tego samego miasta, dlatego nie zdziwcie się, jeśli podczas planowania podróży traficie na różne wersje jego nazwy.

Gdzie leży Ioannina?

Ioannina jest stolicą Epiru, regionu położonego w północno-zachodniej Grecji. Miasto leży na wysokości około 480 metrów n.p.m., nad jeziorem Pamvotida, w otoczeniu gór.

Krajobraz zdecydowanie odbiega od tego, który zwykle kojarzy się z greckimi wakacjami. Nie ma tutaj plaż ani nadmorskich kurortów. Są za to góry, rozległe jezioro, zabytkowe fortyfikacje i stare miasto z wielowiekową historią.

Ioannina jest również ważnym ośrodkiem akademickim. Oprócz zabytków znajdziemy tu sporo restauracji, kawiarni i miejsc, w których spotykają się mieszkańcy. To miasto, które żyje przez cały rok, a nie tylko w sezonie turystycznym.

Co zobaczyć w Ioanninie? Najważniejsze atrakcje miasta

1. Jezioro Pamvotida – największe zaskoczenie naszej wycieczki

Jezioro Pamvotida, nazywane również jeziorem Ioannina, jest jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc w mieście. Zajmuje powierzchnię około 20 km² i jest otoczone górami.

Przyznamy, że nie spodziewaliśmy się aż tak rozległego jeziora. W dodatku trafiliśmy na wyjątkowo wietrzny dzień. Woda była mocno wzburzona, a fale wyglądały niemal jak na morzu. Nad jeziorem wisiały ciężkie, szare chmury, które częściowo zasłaniały okoliczne góry.

Mimo niesprzyjającej pogody widok zrobił na nas ogromne wrażenie.

Wzdłuż brzegu prowadzi promenada, przy której rosną stare, potężne platany. Pod koniec września ich liście zaczynały już zmieniać kolory. Spacerując, mijaliśmy ławki, niewielkie skwery i miejsca, z których można obserwować łodzie kursujące na wyspę.

W pobliżu znajdują się również kawiarnie i restauracje. Przy lepszej pogodzie można tu spędzić naprawdę sporo czasu, spacerując lub po prostu odpoczywając nad wodą.

2. Zamek Ioannina (Kastro) – historyczne serce miasta

Jednym z miejsc, które szczególnie chcieliśmy zobaczyć, był zamek Ioannina, znany jako Kastro.

Jego historia sięga czasów bizantyjskich, choć obecny wygląd fortyfikacji jest w dużej mierze wynikiem późniejszych przebudów, szczególnie z okresu osmańskiego.

Co ciekawe, zamek należy do najstarszych nadal zamieszkanych zespołów zamkowych w Grecji.

Nie jest to więc typowa twierdza, w której ogląda się wyłącznie pozostałości murów. Za potężnymi fortyfikacjami znajdują się normalne domy mieszkalne, uliczki, zabytkowe budynki i muzea.

Bardzo spodobała nam się ta część miasta. Spacerowaliśmy wzdłuż wysokich kamiennych murów, przechodziliśmy przez bramy i zaglądaliśmy w kolejne uliczki. Miejscami można było odnieść wrażenie, że jesteśmy w zupełnie innej epoce.

Na spokojne zwiedzanie zamku warto przeznaczyć około 1–2 godzin, a jeśli planujecie wejść do muzeów, odpowiednio więcej.

3. Cytadela Its Kale – wewnętrzna twierdza zamku

W południowo-wschodniej części zamku znajduje się cytadela Its Kale. Jej nazwa pochodzi z języka tureckiego i oznacza wewnętrzną twierdzę.

W czasach osmańskich mieściło się tutaj centrum władzy Alego Paszy, który na przełomie XVIII i XIX wieku uczynił Ioanninę jednym z najważniejszych ośrodków politycznych regionu.

Dzisiaj na terenie cytadeli można zobaczyć:

• Meczet Fethiye.
• Grobowiec Alego Paszy.
• Muzeum Bizantyjskie.
• Pozostałości dawnego kompleksu pałacowego.
• Zabytkowe budynki z okresu osmańskiego.

To rozległy teren z kamiennymi alejkami, fragmentami dawnych zabudowań i zielonymi przestrzeniami pomiędzy zabytkami.

Podczas naszego spaceru było tutaj dość spokojnie. Nad cytadelą wisiały ciemne chmury, a surowe kamienne mury dobrze komponowały się z jesiennym krajobrazem.

4. Meczet Fethiye i historia Alego Paszy

Na terenie cytadeli Its Kale znajduje się meczet Fethiye, jeden z zabytków przypominających o osmańskiej przeszłości miasta.

Historia świątyni sięga okresu panowania tureckiego, natomiast jej obecny wygląd jest związany z przebudowami z czasów Alego Paszy.

Tuż obok znajduje się jego grobowiec.

Ali Pasza był jedną z najważniejszych, ale też najbardziej kontrowersyjnych postaci w historii Epiru. Na przełomie XVIII i XIX wieku sprawował władzę nad rozległymi terenami dzisiejszej Grecji i Albanii, a Ioannina stała się centrum jego rządów.

Znany był z dużych ambicji politycznych i bezwzględnych metod działania. Ostatecznie popadł w konflikt z władzami Imperium Osmańskiego i zginął w 1822 roku na wyspie położonej na jeziorze Pamvotida.

Jego historia jest ściśle związana z miastem, dlatego nazwisko Alego Paszy pojawia się przy wielu tutejszych zabytkach.

5. Dawne łaźnie osmańskie – hammam w Ioanninie

Spacerując po terenie zamku, można natrafić również na dawne łaźnie osmańskie.

Z zewnątrz uwagę zwracają przede wszystkim kamienne ściany i charakterystyczne kopuły. Dopiero po przeczytaniu tablic informacyjnych można lepiej zrozumieć, jak funkcjonowało to miejsce.

Dawny hammam składał się z kilku pomieszczeń o różnych temperaturach, przeznaczonych do kąpieli i odpoczynku.

Pod podłogą znajdował się system ogrzewania, a światło wpadało do wnętrza przez niewielkie otwory w kopułach. Co ciekawe, w ścianach umieszczano również ceramiczne naczynia, które pomagały regulować akustykę.

Łaźnie były nie tylko miejscem dbania o higienę, ale również ważnym elementem życia towarzyskiego mieszkańców.

Dzisiaj ich pozostałości pozwalają zobaczyć, jak rozwinięte były rozwiązania architektoniczne i techniczne stosowane w czasach osmańskich.

6. Meczet Aslana Paszy i Muzeum Etnograficzne

W północno-wschodniej części zamku znajduje się meczet Aslana Paszy, wybudowany w 1618 roku.

Jego charakterystyczny minaret jest widoczny z różnych części miasta.

Obecnie w budynku mieści się Miejskie Muzeum Etnograficzne, poświęcone historii i tradycjom społeczności, które przez stulecia zamieszkiwały Ioanninę.

Miasto było miejscem współistnienia Greków prawosławnych, muzułmanów i Żydów. Każda z tych społeczności pozostawiła po sobie ślady widoczne do dziś w architekturze, kulturze i historii miasta.

W muzeum prezentowane są między innymi tradycyjne stroje, przedmioty codziennego użytku oraz pamiątki związane z dawnymi mieszkańcami Ioanniny.

Nawet jeśli nie planujecie zwiedzania muzeum, warto zobaczyć sam budynek i jego otoczenie.

7. Stare miasto Ioannina – kamienne uliczki i zabytkowa zabudowa

Stara część Ioanniny była jednym z naszych ulubionych miejsc podczas tej wycieczki.

Najbardziej spodobało nam się to, że historia jest tutaj obecna niemal na każdym kroku, a jednocześnie nie ma się wrażenia spacerowania po typowym skansenie.

Wąskie uliczki, kamienne mury, stare bramy i zabytkowe budynki są częścią normalnie funkcjonującego miasta.

Warto odejść od głównych tras zwiedzania i zajrzeć w mniej uczęszczane uliczki. Można tam zobaczyć tradycyjną zabudowę i niewielkie dziedzińce, których łatwo nie zauważyć podczas szybkiego spaceru.

Właśnie takie miejsca lubimy najbardziej – niekoniecznie najbardziej znane zabytki, ale fragmenty miasta, w których można przyjrzeć się jego codziennemu życiu.

8. Synagoga Kahal Kadosh Yashan

Na terenie zamku znajduje się również zabytkowa synagoga Kahal Kadosh Yashan, której obecny budynek pochodzi z 1829 roku.

Jest ona związana z historią społeczności żydowskiej, która przez wiele stuleci odgrywała ważną rolę w życiu Ioanniny.

Szczególnie interesująca jest historia Żydów romaniockich, zamieszkujących tereny greckie jeszcze przed przybyciem Żydów sefardyjskich.

Niestety, podczas II wojny światowej większość żydowskich mieszkańców Ioanniny została deportowana przez nazistów do obozów zagłady.

Synagoga pozostaje ważnym świadectwem tej części historii miasta.

Jeśli chcecie zobaczyć jej wnętrze, najlepiej wcześniej sprawdzić możliwość zwiedzania, ponieważ nie jest ona stale otwarta dla turystów.

9. Wyspa na jeziorze Pamvotida – rejs łodzią z Ioanniny

Na jeziorze Pamvotida znajduje się niewielka, zamieszkana wyspa, która jest jedną z najbardziej znanych atrakcji Ioanniny.

Można się na nią dostać łodzią kursującą z miejskiego nabrzeża. Sama przeprawa trwa około 10 minut.

Wyspa jest niewielka, dlatego najlepiej zwiedzać ją pieszo. Znajdują się tutaj tradycyjne kamienne domy, wąskie uliczki, niewielkie restauracje, sklepy z pamiątkami oraz kilka zabytkowych klasztorów.

Wśród miejsc, które warto zobaczyć, znajdują się:

• Muzeum Alego Paszy – poświęcone historii osmańskiego władcy i okresowi walk o niepodległość Grecji.
• Klasztor św. Pantelejmona – miejsce związane z ostatnimi chwilami życia Alego Paszy.
• Klasztor św. Mikołaja Filantropinon – znany z cennych fresków, związany z historią wyspy od końca XIII wieku.
• Tradycyjna zabudowa wyspy – kamienne domy i niewielkie uliczki, które zachowały swój historyczny charakter.

Ile kosztuje rejs na wyspę Ioannina?

Podczas naszej wizyty na tablicy informacyjnej przy przystani widniała cena 2,50 € za osobę za przejazd w jedną stronę.

Bilety można było kupić bezpośrednio na łodzi.

Przed podróżą warto sprawdzić aktualny rozkład kursów i ceny, ponieważ mogą zmieniać się w zależności od sezonu.

Na zwiedzanie wyspy najlepiej przeznaczyć około 1,5–3 godzin, szczególnie jeśli planujecie odwiedzić również muzea i klasztory.

10. Muzeum Złotnictwa i Srebrnictwa w Ioanninie

Ioannina od wieków słynie z wyrobów ze srebra. Tradycje miejscowych rzemieślników są nadal ważną częścią kultury miasta.

Na terenie cytadeli Its Kale znajduje się Muzeum Złotnictwa i Srebrnictwa (Silversmithing Museum), w którym można poznać historię tego rzemiosła.

Ekspozycja przedstawia dawne techniki obróbki metali oraz przedmioty wykonywane przez lokalnych artystów – od biżuterii i ozdobnych naczyń po przedmioty codziennego użytku.

Jeśli interesujecie się lokalną kulturą i tradycyjnym rzemiosłem, warto uwzględnić to muzeum podczas zwiedzania zamku.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicach Ioanniny?

Ioannina jest dobrą bazą wypadową do odkrywania Epiru. Jeśli macie więcej czasu, w okolicy znajduje się kilka miejsc, które warto uwzględnić w planie podróży.

Jaskinia Perama

Zaledwie kilka kilometrów od centrum miasta znajduje się jaskinia Perama, znana z bogatych formacji naciekowych.

W jej wnętrzu można podziwiać stalaktyty, stalagmity i rozległe podziemne komory.

Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, wyznaczoną trasą turystyczną.

Zagori i kamienne wioski Epiru

Na północ od Ioanniny rozciąga się region Zagori, znany z górskich krajobrazów, tradycyjnych kamiennych miejscowości i zabytkowych mostów.

Wśród najpopularniejszych miejsc znajdują się wąwóz Vikos oraz miejscowości Monodendri i Papingo.

To okolica szczególnie interesująca dla osób lubiących piesze wędrówki, przyrodę i spokojniejsze zakątki Grecji.

Metsovo

Około godziny jazdy od Ioanniny znajduje się Metsovo, górskie miasteczko położone w paśmie Pindos.

Słynie z tradycyjnej architektury, regionalnych serów i pięknych górskich widoków.

Jesienią, kiedy okoliczne lasy zaczynają zmieniać kolory, Metsovo prezentuje się szczególnie malowniczo.

Co zjeść w Ioanninie?

Kuchnia Epiru różni się nieco od tej, którą znamy z greckich miejscowości nad morzem. Dużą rolę odgrywają tutaj tradycyjne wypieki, sery i dania mięsne.

W lokalnych restauracjach warto spróbować:

• Pites – tradycyjnych placków i wypieków z cienkiego ciasta, najczęściej z nadzieniem serowym, szpinakowym lub warzywnym.
• Kontosouvli – kawałków mięsa pieczonych na dużym rożnie.
• Regionalnych serów – szczególnie tych pochodzących z górskich miejscowości Epiru.
• Baklawy i innych tradycyjnych słodyczy – popularnych również w tej części Grecji.

W Ioanninie nie brakuje tradycyjnych tawern, ale znajdziecie tutaj również nowoczesne restauracje i kawiarnie, szczególnie w centrum i okolicach jeziora.

Ioannina jesienią – czy warto przyjechać poza sezonem?

Naszym zdaniem jesień jest bardzo dobrym momentem na odwiedzenie Ioanniny, pod warunkiem że przygotujecie się na znacznie chłodniejszą pogodę niż na greckim wybrzeżu.

Miasto leży w głębi lądu, w otoczeniu gór, dlatego warunki atmosferyczne mogą być tutaj zupełnie inne niż w nadmorskich kurortach.

Przekonaliśmy się o tym na własnej skórze podczas naszej wrześniowej wycieczki.

Warto zabrać ze sobą cieplejszą bluzę, kurtkę chroniącą przed wiatrem i wygodne buty. Jesienią przyda się również parasol lub kurtka przeciwdeszczowa.

Chłodniejsza pogoda nie musi jednak przeszkadzać w zwiedzaniu. Wręcz przeciwnie – Ioannina ma wtedy zupełnie inny charakter. Kolorowe drzewa nad jeziorem, pochmurne niebo i otaczające miasto góry tworzą krajobraz, którego raczej nie zobaczymy na typowych zdjęciach z greckich wakacji.

Jak dojechać do Ioanniny?

Do Ioanniny najwygodniej dotrzeć samochodem, szczególnie jeśli planujecie zwiedzać również inne miejsca w Epirze.

Miasto ma dobre połączenia drogowe z pozostałymi częściami Grecji, między innymi dzięki autostradzie Egnatia Odos (A2) i drodze Ionia Odos (A5).

Orientacyjne czasy przejazdu:

• Z Prevezy: około 1 godziny i 15 minut.
• Z Pargi: około 1 godziny i 30 minut.
• Z Igoumenitsy: około 1 godziny.
• Z Metsovo: około 45–60 minut.
• Z Aten: około 4–5 godzin.

Czasy są orientacyjne i zależą od wybranej trasy oraz warunków na drodze.

Do Ioanniny można również dojechać autobusami dalekobieżnymi KTEL. W pobliżu miasta znajduje się także lotnisko obsługujące połączenia krajowe.

Gdzie zaparkować w Ioanninie?

Jeśli przyjeżdżacie samochodem, najwygodniej zostawić go poza murami zamku i zwiedzać historyczną część miasta pieszo.

W centrum dostępne są parkingi publiczne i prywatne miejsca postojowe.

Nie polecamy wjeżdżania samochodem w wąskie uliczki starego miasta, jeśli nie jest to konieczne.

Dobrym rozwiązaniem jest znalezienie parkingu w pobliżu jeziora lub centrum, a następnie połączenie spaceru promenadą ze zwiedzaniem zamku.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie Ioanniny?

Jeśli chcecie zobaczyć najważniejsze atrakcje Ioanniny, najlepiej przeznaczyć na miasto przynajmniej jeden dzień.

W kilka godzin można przespacerować się nad jeziorem, zobaczyć zamek i cytadelę Its Kale oraz zajrzeć w uliczki starego miasta.

Jeśli planujecie również rejs na wyspę, zwiedzanie muzeów i spokojny obiad, warto zarezerwować cały dzień, a nawet nocleg.

Przy dłuższym pobycie można wybrać się do jaskini Perama lub zaplanować wycieczkę w pobliskie góry.

Czy warto odwiedzić Ioanninę? Nasza opinia

Ioannina bardzo pozytywnie nas zaskoczyła. To miasto o zupełnie innym charakterze niż greckie miejscowości, które odwiedzaliśmy wcześniej.

Najbardziej zapamiętaliśmy ogromne jezioro Pamvotida i spacer po starej części miasta, gdzie potężne mury zamku sąsiadują z zabytkami z czasów bizantyjskich i osmańskich.

Mimo że pogoda zdecydowanie nam nie dopisała, wycieczkę wspominamy bardzo dobrze. A może właśnie dzięki tej jesiennej aurze zobaczyliśmy Ioanninę w tak interesującej odsłonie?

Jeśli lubicie odkrywać mniej oczywiste miejsca i poznawać Grecję również poza sezonem letnim, zdecydowanie warto odwiedzić Janinę. Szczególnie jeśli podróżujecie po Epirze i chcecie połączyć zwiedzanie zabytków z pięknymi górskimi krajobrazami.